Opnemen kan iedereen. Twee maanden later die ene minuut terugvinden, niet.

Het probleem is nooit dat er te weinig beeld is, maar te veel. Iemand beschrijft uit het hoofd wat er gebeurde — “een witte bestelbus, ’s middags, dinsdag denk ik” — en daar begint de verloren dag voor een tijdbalk. IRIS draait de vraag om: in plaats van uren kijken, filter je. En het zijn vijftien filters, stuk voor stuk te benoemen: datum en tijd, camera’s, objecttype, kleur, kleurmodus, kleurtolerantie, beeldgebied, gedrag, minimale duur, richting, beweging binnen een getekend vlak, gelijkenis met een gemarkeerd object, vrije tekst op de beelden zelf, de zin in gewone taal en het aantal resultaten. Ze combineren met elkaar, en wat terugkomt is geen losse kader maar één object met al zijn waarnemingen bij elkaar. Is de lijst ingekort, dan zegt hij dat — zoveel van zoveel — en laat hij een onvolledige lijst nooit voor volledig doorgaan.

De tweede vraag komt daarna: staat die video er over drie maanden nog? Elke camera heeft zijn eigen bewaartermijn, en het scherm laat er ook bij zien hoeveel dagen er echt op schijf staan — soms minder dan ingesteld, omdat de schijf eerder volloopt. Boven op de termijn liggen twee beschermingen: één opname als bewijs markeren, en een heel tijdvak van een camera tussen twee tijdstippen vergrendelen, inclusief wat binnen dat tijdvak nog niet is opgenomen. Een reden is verplicht en de vergrendeling mag zonder einddatum blijven. Wordt er een incident geopend, dan vergrendelt het materiaal van dat tijdvenster zichzelf. En loopt de schijf vol terwijl het enige oude materiaal vergrendeld is, dan stopt het systeem en schrijft het voluit op, in plaats van bewijs op te offeren voor ruimte. Een tijdvak vrijgeven vraagt een verzwaarde bevoegdheid en een geschreven reden, en het record verdwijnt niet: het blijft staan als vrijgegeven, met wie en waarom.

Dan komt het moment van overdragen. Een bewijspakket is geen los bestand in een map: het bevat een overzicht met wie het exporteerde, wanneer, van welke camera, van welk tijdvak en onder welk dossiernummer; een vingerafdruk per fragment en één van het hele pakket; een digitale handtekening; en een controleprogramma dat in elke browser opent en zonder verbinding werkt. Dat laatste heeft bijna niemand, en juist dat verandert het gesprek: wie de beelden krijgt, kan zelf vaststellen dat niemand eraan zat — zonder ons te bellen, zonder iets te installeren en zonder internet. Het watermerk brandt de echte datum en tijd van elk beeld in, niet de klok van wie exporteert. Het pakket kan met een wachtwoord versleuteld worden, en voor de overdracht controleert het zichzelf: valt die controle uit, dan wordt het niet geleverd. Het is gemaakt om standhouden tegenover een derde; of het standhoudt, beslist altijd die derde.

Dit alles hangt op één heel concreet punt samen met de rest van de site: in de negen zones bewaart elke melding zijn beeld. Dit is het deel dat uitlegt wat er daarna met dat beeld gebeurt. Vanuit de melding spring je naar het exacte moment, zet je alle camera’s van de wand op datzelfde tijdstip en zie je het voorval vanuit meerdere hoeken tegelijk; de tijdbalk verbergt niet wat ontbreekt en meldt elk gat met het aantal seconden. We zeggen er ook bij wat het niet doet: zoeken op gelijkenis bewaart ongeveer de laatste twee weken en identificeert niemand — het is een gelijkenis die een mens nakijkt; gezichtsherkenning is alleen buiten de Europese Unie beschikbaar; en kon de AI de beelden niet goed bekijken, dan zegt ze dat in plaats van een lege lijst terug te geven. Alles gaat over één poort, 443, dus de netwerkafdeling hoeft geen hele reeks open te zetten. En het werkt zonder internet: de modellen zijn van onszelf en staan in de installatie van de klant, net als het controleprogramma in elk geëxporteerd pakket.

Een voorval past bijna nooit in één camera. IRIS zet de hele wand op hetzelfde moment onder één bediening: je gaat vooruit, achteruit en pauzeert op alle vier tegelijk, met twaalf snelheden waaronder vloeiend achteruit en beeld-voor-beeld als het precies moet. Je springt naar een exacte datum en tijd, en de link naar dat moment plak je in een mail: wie hem opent komt op dezelfde seconde uit, niet ergens in de buurt. Weet je niet wat je zoekt, dan blader je een hele dag door als een strook stilstaande beelden of als een raster dat laat zien wanneer er mensen waren en wanneer voertuigen, uur voor uur, minuut voor minuut of seconde voor seconde. En wat iemand opschrijft blijft: een bladwijzer met titel, notitie en labels overleeft de beelden die hem opriepen, omdat een mens hem schreef.

De vraag die iedereen stelt die ooit beeld is kwijtgeraakt: waar staat dit, en hoe lang blijft het? De opname wordt verdeeld over zoveel servers en locaties als nodig — verschillende landen en tijdzones — en wordt vanuit één overzicht bestuurd; elk fragment is verzegeld met de server die het schreef, die het uitserveert en de tijdzone van zijn camera, dus het speelt en doorzoekt overal hetzelfde. De bewaartermijn stelt de klant in, per camera, en die gaat boven de algemene instelling van de server: hij mag onbeperkt blijven, en een vreemde waarde wordt nooit gelezen als wis alles. Wordt beeld wel gewist, dan neemt het de elf soorten afgeleide gegevens mee die het had opgeleverd, elk met een eigen schakelaar als bewaren beter uitkomt; bladwijzers vallen er bewust buiten. En niets hiervan wordt bij ons beslist: het materiaal staat in de installatie van de klant en gaat naar geen enkele derde.